Walery Pisarek - Archiwum

Wspomnienia Profesora Walerego Pisarka

Walery Pisarek urodził się 31 maja 1931 w Rabce. Szkołę powszechną skończył w 1943 r. na kompletach tajnego nauczania. Od 1949 do 1957 r. studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach pracował najpierw jako instruktor kulturalny w Domu Kultury w Nowej Hucie i nauczyciel w szkole podstawowej w Mogile. Od początku lat 60. pracownik Ośrodka Badań Prasoznawczych w Krakowie. W 1973 r. Rada Wydziału Filologicznego UJ na podstawie rozprawy habilitacyjnej "Frekwencja wyrazów w prasie" nadała mu stopień doktora habilitowanego. W 1982 r. uzyskał tytuł prof. nadzwyczajnego nauk humanistycznych, a w 1994 r. - tytuł prof. zwyczajnego. Prof. Walery Pisarek był założycielem studiów dziennikarskich przy UJ i pracownikiem naukowym Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Pełnił funkcję honorowego prezesa Rady Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk, był pierwszym przewodniczącym rady (w latach 1996-2000). W latach 1969–2001 był dyrektorem krakowskiego Ośrodka Badań Prasoznawczych. Uczestniczył w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych "Solidarności". Redaktor naczelny „Zeszytów Prasoznawczych” (1990–2012). Przewodniczący Komitetu Narodowego przy Prezydium PAN ds. Europejskiej Federacji Narodowych Instytucji na rzecz Języka (2006–2014). Przewodniczący Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego (2001–2004). Dyrektor Środkowoeuropejskiego Centrum Dokumentacji Badań Komunikowania (1974–1992). Wiceprzewodniczący Międzynarodowego Stowarzyszenia Badań Mediów i Komunikacji (IAMCR-AIERI) (1976–1988). Członek Rady Prasowej (1985–1987). W latach 70. wygłaszał pogadanki językowe w ramach telewizyjnego „Studio 2”. Przewodniczący jury i autor większości tekstów konkursu ortograficznego Ogólnopolskie Dyktando od początku jego istnienia. Projektodawca ustawy o języku polskim, honorowy prezes (pierwszy przewodniczący) Rady Języka Polskiego.


Do wybuchu wojny mieszkał w majątku rodzinnym w Jaszczowie koło Milejowa [Radom]. W latach stalinowskich był represjonowany za działalność antypaństwową. Po raz pierwszy, jesienią 1946, oskarżono go o nielegalne posiadanie broni i zorganizowanie grupy konspiracyjnej „Nauka-Ojczyzna-Wiara”, za co był więziony przez pół roku w baszcie zamku w Lublinie. Na studiach założył z grupą kolegów organizację „Helena” mającą na celu obalenie ustroju komunistycznego w Polsce. Zaaresztowano go 5 listopada 1951. W czasie śledztwa był brutalnie przesłuchiwany. 29 marca 1952 Wojewódzki Sąd Rejonowy w Krakowie skazał 21-letniego wtedy Pisarka na 6 lat więzienia. W drugiej instancji wyrok został zmieniony na 4 lata więzienia połączone z przepadkiem mienia. Był przetrzymywany razem ze zbrodniarzami hitlerowskimi w barakach podobozu KL Auschwitz. Pisarek zgłosił się do pracy w kopalni Jawiszowice-Brzeszcze. Pracował przez 7 dni tygodniowo. Narzeczona, żeby go odwiedzać, co było możliwe tylko raz w miesiącu, podawała się za siostrę albo kuzynkę. Na wolność wyszedł 28 stycznia 1955. Nie mógł jednak podjąć studiów, ponieważ UB zarekwirowało jego dokumenty łącznie ze świadectwem maturalnym. Pracował jako robotnik u ogrodnika i w magazynie opakowań szklanych Hurtowni Farmaceutycznych. W ramach nieodbytej wcześniej służby wojskowej ponownie poszedł pracować w górnictwie. Ciężkie warunki pracy odbiły się na jego zdrowiu. Stwierdzono u niego pylicę, chorobę zawodową górników. Wyrok z 1952 został unieważniony przez sąd na wniosek ministra sprawiedliwości dopiero w 2015. Odszedł 5 listopada w Katowicach 2017 roku., gdzie miał wygłosić laudację podczas gali wręczenia tytułów Ambasadora Polszczyzny.


Opublikował prawie 700 prac - artykułów prasowych, recenzji, porad językowych, artykułów naukowych, monografii i podręczników dotyczących języka polskiego, teorii informacji i komunikacji masowej. W jego dorobku znajduje się 20 książek, m.in. "Poznać prasę po nagłówkach" (1967 r.), "Retoryka dziennikarska" (1970 r.) i "Wstęp do nauki o komunikowaniu" (2008 r.). Autor licznych wydań słownika ortograficznego. Przewodniczący jury i autor większości tekstów popularnego konkursu ortograficznego "Ogólnopolskie dyktando", a także organizowanego od 2015 roku przez Wydział Polonistyki UJ oraz Koło Naukowe Językoznawców Studentów UJ im. Mieczysława Karasia "Dyktanda Krakowskiego".

Profesor odszedł 5 listopada 2017 roku.

Materiał audio

Zapis audycji Radia Kraków "W kręgu nauki" poświęcona prof. Waleremu Pisarkowi