Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Kartki

Z dziejów Uniwersytetu Jagiellońskiego

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Stefan Batory na Uniwersytecie Krakowskim

Stefan Batory na Uniwersytecie Krakowskim

Dnia 29 listopada 1578 r. król Stefan Batory zawitał na Uniwersytet Krakowski, wysłuchał dysputy teologicznej w Collegium Maius i zwiedził jej bibliotekę.

Uczoność mistrzów, wspaniałość księgozbioru i instrumentów matematycznych wzbudziły podziw króla. Zaowocowało to nadaniem Uniwersytetowi prepozytury w kolegiacie św. Floriana. Batorego kojarzymy zwykle jako wybitnego wodza, tymczasem był on także człowiekiem o wysokiej kulturze humanistycznej. Studiował krótko na uniwersytecie w Padwie, znał świetnie łacinę, niemiecki i włoski,  był znawcą historii. Interesował się edukacją i pragnął jej reform. Niejako w odpowiedzi na oczekiwania monarchy Uniwersytet przeprowadził w 1579 r. reformę Wydziału Filozoficznego wprowadzając nowe podręczniki i lektury humanistyczne.

W widoczny sposób wizyta na uczelni na krótko zbliżyła do siebie króla i krakowskich profesorów. Początkowo Uniwersytet był wstrzemięźliwie nastawiony do Batorego. Jego kandydaturę na tron polski poparł tylko ze względu na Annę Jagiellonkę i przywiązanie do dynastii fundatorów. Co prawda w 1576 r. Batory będąc w Krakowie odwiedził Collegium Maius, ale był to gest kurtuazyjny. Zaraz potem, w latach 1577-1578 król wraz z Janem Zamoyskim układał tajne plany założenia w Krakowie konkurencyjnej humanistycznej uczelni wyższej – Kolegium Królewskiego, na wzór paryskiego Collège Royale. Przedsięwzięcie to się nie powiodło. Także zbliżenie z Uniwersytetem Krakowskim okazało się nietrwałe. Król nadzieję na reformę i rozwój edukacji pokładał w zakonie jezuitów. Wyrazem tego było założenie jezuickiego Uniwersytetu Wileńskiego w 1578 r. – drugiej po Krakowie wyższej uczelni w Rzeczypospolitej – oraz ulokowanie jezuitów przy parafii św. Szczepana w Krakowie, gdzie chcieli rozwijać swoją akcję szkolną. Tymczasem krakowska profesura widziała w zakonie groźnego konkurenta. Panowanie Batorego w symboliczny sposób otworzyło w dziejach  Uniwersytetu Krakowskiego niezwykle burzliwą epokę zmagań z jezuitami o pozycję w szkolnictwie.

Na zdjęciu ozdobny wpis w księdze gości Uniwersytetu Krakowskiego, tzw. księdze królewskiej, z informacją o wizycie króla Stefana Batorego w 1576 r. i z autografem monarchy (Biblioteka Jagiellońska, rkps 1795, s. 5).

Autor: dr Maciej Zdanek.

Polecamy również
Czyn pierwszomajowy

Czyn pierwszomajowy

Karol Józef Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II i Uniwersytet Jagielloński.

Karol Józef Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II i Uniwersytet Jagielloński.

Na narty!

Na narty!

Adam Chmiel – zasłużony archiwariusz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego

Adam Chmiel – zasłużony archiwariusz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego